Yerel Para Birimleri Paylaşım Ekonomisi İçin Temel Oluşturabilir mi?

aysegulguzel |
06 Mayıs 2013 |

* John Boik’in yazdığı bu makale 6 Ocak 2013 tarihinde Shareable‘da yayınlanmıştır. Zumbara topluluğu üyesi Sema Seymen tarafından da Zumbara saatleri kullanılarak çevrilmiş ve Zumbara bloguna armağan edilmiştir.

Paylaşım hareketini mükemmel bir şekilde güçlendirebilecek nispeten yeni bir finansal araç ortaya çıkıyor. Bu araç yerkürenin her yerinden şehirlerde ortaya çıkmakta olan yerel para birimleri. “Boston meteliği” en yeni ABD örneklerinden. Birleşik Krallık’tan Bristol’da yerel para birimi, yerel ticari vergileri ödemek için bile kullanılabiliyor. Gerek umutsuz ekonomik şartlar gerekse yerel para biriminin yerel ekonomileri canlandırma potansiyeli sebebiyle heyecan hızla yayılıyor.

Şu anda, pek çok para birimi esas olarak mahal sakinlerini kendi topluluklarından mal ve hizmet alımına yüreklendiren “yerel olarak satın al” programlarıdır. Fakat daha gelişmiş bir form, genişletilmiş bir paylaşım ekonomisinin finansal desteği olarak hizmet edebilir.

Yerel bir para birimi, borçtan arınmış yeni bir para birimi yaratacak ve onu da akıllıca, sürdürülebilir bir gelişim için kullanacak olan tam teşekküllü bir yerel ekonomik sisteme dönüşebilir; ek olarak eğitimi, kamu işlerini ve sosyal hizmetleri de finanse edebilir. Pek çok işyerleri ya da kar amacı gütmeyen yerler -fakat özellikle de inşaat, sağlık, çocuk bakımı, tarım, eğitim, turizm, yemek hizmetleri ve araştırma gibi hizmet sektöründeki yerler- faydalanabilirler.

Bir Prototip

Bir prototip, kitabım Sürdürülebilir Toplumlar Yaratmak’ta da açıklandığı üzere Jeton Değişim Sistemi’dir ve şu anda da Prensipli Toplumlar Projesi tarafından geliştirilmektedir. Jetonlar, üyelik bazlı bir toplum yararı kuruluşunca verilen elektronik para birimidir. Doların yerine koymak yerine, doları tamamlamaktadırlar. Sistem, geleneksel olana belirgin zıtlıkta ekonomik bir görüş sunmaktadır. Jeton Değişim Sistemi, kıtlık ve mücadeleyi yansıtmak yerine işbirliğini, ortak amacı ve bunlardan gelecek olan ekonomik ve sosyal faydaları somutlaştırır.

Bugün, paylaşım ekonomisinin yükselişi dayandığı parasal ve finansal temeller tarafından engellenmektedir. Tipik yatırımcı ve banka fayda ve bağlantılı risk analizlerine göre finansal kararlar alır, toplumu ve çevreyi düşünmek şart değildir. Bunun sonucunda, paylaşım ekonomisi ve yeşil ekonomiyi-yerel organik çiftliklerden geri dönüşüm ve yeniden kullanım firmalarına, güneş panellerine, bisiklet ve sürüş paylaşım kurulumlarına kadar- geliştiren küçük bir işletmeler topluluğu ihtiyaçları olan fonu bulmakta zorluk çekmektedirler.

Dahası, yatırımcı karı için çalışmak ne pahasına olursa olsun ekonomik açılımı özellikle de çevre ve kamu faydasına verilen hasarı cesaretlendirir. Akıllı büyüme yerine, savurgan tüketim teşvik edilmektedir.

Aksine, Jeton Değişim Sisteminde fonlama kararları topluluk ve çevre kaygıları bazlıdır, hem de sağlam iş planları kadar iyidir. Kalabalığı finanse etmenin kar amaçsız, yeni bir formunu kullanır, bu formda sistemdeki her bir pay sahibi yatırım sınıfının üyeleri olur. Jeton sistemi faizsiz krediler sunarak, girişimci küçük ticaret sektörüne yeni bir soluk getiriyor. Paylaşım toplumunun kültürel yapısı- yeteneklere, becerilere, kendi üyelerinin kaynaklarına dokunmak ve bunları diğerlerinin yararına dağıtmak- giderek daha ulaşılabilir bir hayale dönüşmektedir.

Benzer bir kalabalık finanse yöntemi yerel okullar, kar amacı gütmeyen kurumlar ve kamu hizmetleri için yeni bağışlar toplamaktadır. Sistemin kullanılmasıyla yerel ekonomiler güçlenir, daha yeşil olur, daha kişi yararı odaklı, esnek ve adil olur. Katılımcılar somut ekonomik ve sosyal faydalar elde ederler. Ve her şeyden öte, çoktan yasallaştı, yeni yeni aşılması gereken yasalar yok. Dahası, Jeton Değişim Sistemi şeffaftır ve demokratik olarak kontrol altındadır, katılımcı gönüllüdür. Geleneksel finansal kuruluşların yerine geçmez, ancak onları tamamlar.

Jeton Değişim Sisteminde sonraki adım, sanal bir yerel ekonomide jeton ve dolar akışını modelleyen bilgisayar modelleri geliştirmektir. Bu modeller önce sistemi arıtacak ve sonra da sistem yöneticilerine yardımcı olarak görev yapacaktır. Bilgisayar simülasyonları eğer sorularının keşfine müsaade eder ve yaşayan pilot denemeleri için ev sahibi şehirlerde zemin hazırlar.

Pilot denemeler daha pek çok yıl alacaktır, ama kentsel bölgelerin sorunları da yakın zamanda yok olacak değil. Pilot denemeler ekonomik güvenlikteki ve toplum refahındaki artışı gösterirse, sistemin kullanımı yeni bölgelere yayılacaktır. Eğer öyle olursa da, paylaşım hareketi bir hak sahibi olacaktır.

John Boik

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>